INDHAMMA:“การเพ่งโทษเป็นกำลังของคนพาล การไม่เพ่งโทษเป็นกำลังของบัณฑิต”

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ... 

พระพุทธเจ้าตรัสว่า “บัณฑิตย่อมตำหนิคนที่ควรตำหนิ ยกย่องคนที่ควรยกย่อง”  ส่วนการเพ่งโทษนั้น คือการเอาโทษมาใส่เขา โดยที่เขาไม่มีโทษ มีพระพุทธพจน์อยู่บทหนึ่งว่า “การเพ่งโทษเป็นกำลังของคนพาล การไม่เพ่งโทษเป็นกำลังของบัณฑิต” แต่ควรทำความเข้าใจการเพ่งโทษให้ดี

มนุษย์เราโดยทั่วไป ดีไม่ทั่ว ชั่วไม่หมด หรือดีบ้างชั่วบ้าง ขอให้เข้าใจเห็นใจ และให้อภัย

เพื่อความสงบสุขของเราเอง มีสุภาษิตอังกฤษอยู่บทหนึ่งว่า

“การทำผิดเป็นเรื่องธรรมดาของมนุษย์ แต่การให้อภัยเป็นเรื่องของเทวดา”

(To err is human, to forgive is divine.)

อาจารย์วศิน อินทสระ

 ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พ.ศ. 2566 นักเขียนนวนิยายอิงธรรมะ

คอลัมนิสต์และนักปาฐกถาธรรมในวงการศาสนาพุทธไทย

https://th-th.facebook.com/W.Indhasara/

#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา 

#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #ชีวิตดี 

#เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก #สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน 

 #indhamma #อยู่ในธรรม #ทบทวนธรรม #ลงมือทำทันที

INDHAMMA:สิ่งที่ล่วงแล้ว เป็นอันแล้วไป...ปีใหม่...ต้องดีกว่าปีเก่า ...

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

ที่แล้วมามันก็เป็นธรรมดาที่จะต้องผิดพลาด หรือบกพร่อง เพราะเรายังไม่รู้ เมื่อเป็นอย่างนี้ก็อภัยให้ได้ ในทุกๆ ศาสนา ย่อมมีการให้อภัย ยอมให้สิ่งที่ล่วงแล้ว เป็นอันแล้วไป ให้บาปหรือความชั่วที่ทำแล้วนั้นหมดไป ด้วยอำนาจการทำความดีชดเชย ด้วยความตั้งใจว่า จะไม่ทำความชั่วอย่างนั้นอีกต่อไปโดยเด็ดขาด ระเบียบอย่างนี้ เรียกว่า ความสำนึกบาป ความตั้งต้นที่จะละเสียซึ่งบาป จะไม่ทำบาปอีกต่อไป จะทำความดีโดยส่วนเดียว เรียกว่าการแก้บาปบ้าง ปลงอาบัติบ้าง แล้วแต่จะเรียกชื่อต่างๆ กัน

แต่ความหมายนั้นมันเหมือนกันหมด คือ เปลี่ยนกระแสแห่งจิตใจ ว่าจะไม่เดินไปในร่องรอยนั้นอีก

แต่จะมาเดินอยู่ในร่องรอยอันใหม่นี้ นี้จะให้มันใหม่มากไปได้ถึงไหน ก็อยู่ที่ความตั้งใจ จริงหรือไม่

จริง มันจะมากหรือจะน้อย จะเข้มแข็งหรือว่ามันจะอ่อนแอ ถ้าท่านทั้งหลายไม่เป็นคนอ่อนแอแล้ว

ปีใหม่นี้จะต้องดีกว่าปีเก่าเป็นแน่นอน ขอให้กระทำสิ่งนี้ให้เป็นความดี ให้เป็นศรี ให้เป็นพร แก่ตน

โดยแท้จริงจงทุกคน

พุทธทาสภิกขุ

#indhamma #อยู่ในธรรม #ทบทวนธรรม #ทำความเข้าใจ #ปรับใช้ในชีวิตประจำวัน 

#ลงมือทำทันที #อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #คิดหลายๆหน 

#ฝึกฝนปัญญา #พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง

 #ฉลาดใช้ #เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก #สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:การให้อภัย คือ การปฏิบัติธรรม

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

“ชีวิตวันหนึ่งคืนหนึ่ง เราต้องอยู่ด้วยการให้เนื่องจาก มีเวลาน้อยนัก การให้ คือ การเสียสละสิ่งของจาก ภายนอก และที่สำคัญที่สุดก็คือ เรื่องการให้อภัย ชีวิตที่เหลือขอให้เป็นชีวิตที่ให้อภัย คือ ไม่ถือโทษ โกรธ ไม่อาฆาต ไม่เคียดแค้นไม่ชิงชัง ใครก็ตามที่ทำ ไม่ดีกับเราไว้เราก็ต้องให้อภัยเขาทุกเรื่องโดยที่ไม่เอา เหตุไม่เอาผล ไม่เอาถูกไม่เอาผิด ให้อภัยไปเลย ให้อภัยคนอื่นเมื่อเขาทำไม่ดีกับเรา แล้วก็ให้อภัย ตัวเอง

บางทีเราผิดเราทำความผิดแล้วเราก็ยอมรับไม่ได้ในความผิดที่เราทำ แต่เราต้องรู้จักให้อภัย

ตัวเองจะได้ไม่ต้องมาโกรธตัวเองและไม่ต้องไปโกรธคนอื่น คือการทำความผิดทำความไม่ดีนั้น

มันมีทั้งเขาและเราแหละที่สามารถทำสิ่งเหล่านี้ได้ เราต้องรู้จักให้อภัย ไม่มีอะไรที่มันค้างคาใจ

เอาไว้ ให้อภัยจนหมด เราจะไปโกรธเขาทำไม หลายปี หลายเดือน หลายภพ หลายชาติ จะโกรธ

ไปทำไม เขาก็ต้องตายเราก็ต้องตายทั้งเราและเขาก็ต้องตายจากกันทั้งนั้น เราเกิดมาเพื่อพบกัน

ชั่วขณะหนึ่งแล้วเราก็จากกันไปแล้ว เราจะไปถือโทษโกรธความกันไปทำไม ต้องให้อภัยซะ

การให้อภัยถือเป็นการปฏิบัติธรรม เป็นสิ่งที่ทำได้ยากแต่ว่าทำได้ถ้าเราเห็นประโยชน์ของ

การให้อภัย ถ้าเราปฏิบัติธรรมด้วยการให้อภัยแล้ว เราจะรู้สึกว่าได้ปล่อยวางสิ่งที่มันค้างคาใจเอา

ไว้นานหลายวันหลายเดือนหลายปี เท่ากับเราได้ปล่อยวางสิ่งที่เราเคยโกรธเกลียดใครไว้เหมือน

อย่างกับเราแบกของหนักมานาน พอเราเริ่มเข้าใจแล้วว่าของที่เราแบกเป็นของหนักนี่มันไม่มี

สาระอะไรเลย เราก็วางมันลงไปซะ หลังจากที่เราปล่อยวางของหนักไปแล้ว คือให้อภัยไปแล้วเรา

ก็จะไม่มีสิ่งค้างคาใจอะไร ใจเราก็จะเบาสบาย สบายใจ อยู่ก็มีความสุขตายก็สบายใจเพราะเรา

ไม่มีอะไรค้างคาใจเอาไว้ ไม่มีความโกรธใครไว้

   เพราะฉะนั้นการให้อภัยจึงมีประโยชน์มากในวันหนึ่งคืนหนึ่ง ขอให้เราพิจารณาดูให้ดีเถอะสิ่งที่

เรานำออกไปจากจิตจากใจเรานี่ มันมีแต่ทำให้ใจเราเบาทั้งนั้น ถ้าเรานำสิ่งที่มันอยู่ภายนอกเอา

เข้าสะสมไว้ในใจเรามากๆ โดยเฉพาะความโกรธความแค้นชิงชัง ก็ทำให้ใจเราหนักขึ้นมาทันที

ดังนั้นการให้อภัยจึงมีประโยชน์มากสำหรับคนที่อยากจะมีความสุขในชีวิต”

อ.กำพล ทองบุญนุ่ม ชมรมเพื่อนคุณธรรม

#inndhamma #อยู่ในธรรม #ทบทวนธรรม

#ทำความเข้าใจ #ปรับใช้ในชีวิตประจำวัน #ลงมือทำทันที

#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา

#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก

#สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:อบรมจิตให้คุ้นเคยต่อการให้อภัยไว้เสมอ

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

โกรธแล้วหายโกรธเอง....กับโกรธแล้วหายโกรธเพราะให้อภัย ไม่เหมือนกัน...

โกรธแล้วหายโกรธเองเป็นเรื่องธรรมดา ทุกสิ่งเมื่อเกิดแล้วต้องดับ ไม่เป็นการ "บริหารจิต"

อย่างใด

แต่โกรธแล้วหายโกรธเพราะคิดให้อภัยเป็นการบริหารจิตโดยตรง 

จะเป็นการยกระดับของจิตให้สูงขึ้น ดีขึ้น มีค่าขึ้น......

ผู้แลเห็นความสำคัญของจิตจึงควรมีสติทำความเพียร  อบรมจิตให้คุ้นเคยต่อการให้อภัยไว้เสมอ  เมื่อเกิดโทสะขึ้นในผู้ใดเพราะการปฏิบัติ ล่วงล้ำก้ำเกินเพียงใดก็ตาม พยายามมีสติพิจารณา หาทางให้อภัยทานเกิดขึ้นในใจให้ได้ ก่อนที่ความโกรธจะดับไปเสียเองก่อน ทำได้เช่นนี้จะเป็นคุณแก่ตนเองมากมายนัก ไม่เพียงแต่จะทำให้มีโทสะลดน้อยลงเท่านั้น และเมื่อปล่อยให้ความโกรธดับไปเอง ก็มักหาดับไปหมดสิ้นไม่

เถ้าถ่านคือความผูกโกรธมักจะยังเหลืออยู่ และอาจกระพือความโกรธขึ้นอีกในจิตใจได้ในโอกาส

ต่อไป ผู้อบรมจิตให้คุ้นเคยอยู่เสมอกับการให้อภัย แม้จะไม่ได้รับการขอขมา ก็ย่อมอภัยให้ได้

ในทางตรงกันข้าม ผู้ไม่เคยอบรมจิตใจให้คุ้นเคยกับการให้อภัยเลย โกรธแล้วก็ให้หายโกรธเอง

แม้ได้รับการขอขมาโทษ ก็อาจจะไม่อภัยให้ได้ เป็นเรื่องของการให้ฝึกใจให้เคยชิน

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก

#inndhamma #อยู่ในธรรม #ทบทวนธรรม

#ทำความเข้าใจ #ปรับใช้ในชีวิตประจำวัน #ลงมือทำทันที

#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา

#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก

#สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:โลกจะกว้าง ทางจะไกล เมื่อรู้จักอภัยต่อกันและกัน

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

คนเรานั้น “ดีไม่ทั่ว ชั่วไม่หมด”  ไม่มีใครหมดจดสดใสไปเสียทุกเรื่อง  ต่างก็มีด้านมืด ด้านสว่างกันทั้งนั้น  ควรเห็นอกเห็นใจกันให้มาก ตัดสินกันให้น้อย  ใครประมาทพลาดพลั้งไป ก็ควรอภัยให้กัน  อย่าช่างจดช่างจำ  แต่ให้ช่างอภัย ช่างปล่อยวาง  โลกจะกว้าง ทางจะไกล  เมื่อรู้จักอภัยต่อกันและกัน  (พระเมธีวชิโรดม)

#ทบทวนธรรม #ธรรมะสอนใจ 

#อ่านหลายรอบ ##คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา

#ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก

#สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:ยังมีทานที่ไม่ต้องใช้เงินใช้ทอง แต่ได้กุศลผลบุญสูงกว่าอภัยทาน

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

(ภาพใช้ประกอบเพื่อการรำลึกพระธรรมและพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเท่านั้น)

"ยังมีทานที่ไม่ต้องใช้เงินใช้ทอง แต่ได้กุศลผลบุญสูงกว่าอภัยทานอีกนะ"

"ทานอะไรหรือครับ ที่สูงกว่าอภัยทาน"

"ก็ธรรมทาน ยังไงล่ะ สร้างสมได้โดยชี้แนะ สั่งสอนผู้คนที่ประพฤติตนหลงผิด คิดชั่ว ให้กลับตัวเป็นคนดี เป็นที่ยอมรับของสังคมโดยทั่วไป  หรือกล่าวง่ายๆ ก็คือ ช่วยนำทางคนที่เดินทางผิด ให้เดินถูกทางนั่นแหละ ธรรมทานนี้จะได้กุศลผลบุญสูงกว่าอภัยทานนะ เพราะแม้เราให้อภัยทานแก่คนที่เลวร้ายไปแล้วก็ตาม

แต่เขาก็หาได้อยู่รอดปลอดภัยไม่ อาจถูกคนอื่นที่เขาไม่ให้อภัย กำจัดเสีย

แต่ถ้าเราให้ธรรมทาน จนสามารถทำให้คนเลวกลับกลายเป็นคนดีเสียได้

เขาจะอยู่ได้โดยรอดปลอดภัยใช่ไหม"

หลวงพ่อฤๅษี วัดท่าซุง​

#inndhamma #อยู่ในธรรม #ทบทวนธรรม

#ทำความเข้าใจ #ปรับใช้ในชีวิตประจำวัน #ลงมือทำทันที

#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา

#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก

#สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:แต่งกรรมดี

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

อย่าไปดูถูกเหยียดหยามคนนั้นคนนี้  มันเกิดอยู่กับกรรมของแต่ละคน  ใครจะไปแต่งกรรมให้กันไม่ได้  เราเป็นคนด้วยกันก็แต่งกรรมดี  คือพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ เอาเป็นหลักใจ เห็นคนอื่นเขาไม่ดีก็อย่าไปดูถูกเหยียดหยามเขา

ให้คิดว่าเราก็อยู่ในท่ามกลางแห่งฟืนแห่งไฟเหมือนกัน 

เพราะกิเลสเป็นตัวยุแหย่ก่อฟืนก่อไฟให้เผาไหม้ตลอด  

ให้ระงับกันลงด้วยความให้อภัยซึ่งกันและกัน นั่นเป็นของดิบของดีนะ 

หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

#ทบทวนธรรม

#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ ##คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา

#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก

#สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:ปล่อยวางความยึดมั่นสิ่งต่างๆด้วยสติ

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ... 

การให้อภัย คือ ยาสามัญประจำใจ หากไม่รู้จักให้อภัย ใจจะเป็นแผลเหวอะหวะตลอดเวลา ถ้าไม่มีก็ไม่เสียใจ ถ้าไม่ได้ก็ไม่เป็นไร ถ้าสิ่งใดหายไป  หาใหม่ก็ได้ ให้เตือนใจตัวเองเสมอว่า... ทุกสิ่ง คือ ชั่วคราว คนที่เห็นแก่ตัว คิดถึงแต่เรื่องตัวเอง  มักทุกข์ง่าย สุขยากเพราะความหลง ความไม่รู้ตัว  ชอบแบกความทุกข์  ความโกรธทำให้ยิ่งยึด  ยิ่งจม ไปในความเป็น 'ตัวเรา ของเรา' คนที่นึกถึงตัวเองน้อยลง จะสุขง่าย ทุกข์ยาก

ความหลงยิ่งทำให้เราโอบกอดความรู้สึกผิด เศร้า โกรธ เราต้องปล่อยวางความยึดมั่นสิ่งต่างๆ ด้วยสติ

คนที่รู้สึกตัว รักตัวเอง จะไม่ทำร้ายตัวเอง ไม่คิดร้าย เมื่อใดรู้สึกตัว ..

มีความทุกข์ แต่ไม่มีผู้ทุกข์

มีความป่วย แต่ไม่มีผู้ป่วย

มีความตาย แต่ไม่มีคนตาย

เพราะไม่มีความยึดมั่น ว่าเป็นเราของเรา จึงไม่ทุกข์ ไม่ป่วย ไม่ตาย

ความสุขที่แท้จะทำให้เรารู้จักพอ ไม่ต้องเหนื่อยในการแสวงหา รักษาการเสพการบริโภคสิ่งภายนอก

ที่ให้ความสุขเพียงชั่วคราว เปรียบเสมือนแสงสว่างจากไต้ที่ทำด้วยหญ้าคา .. แสงไม่นวลตา แสบตา

และไฟอาจไหม้มือ

พระไพศาล วิสาโล

#อ่านแล้วแบ่งๆกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #ระดมสมองคิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา #ประยุกต์ปรับใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ชีวิตสุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:ให้อภัย...แล้วจะได้ชีวิตใหม่เป็นของเรากลับมา....

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ... 

"การให้อภัยสามารถช่วยเยียวยาบาดแผล ในใจเรา การให้อภัยสามารถพาชีวิตของเรา ออกจากความมืดและช่วยให้เราเริ่มต้นชีวิต ใหม่ได้อย่างแท้จริง และทำให้เหตุการณ์ เลวร้ายที่เกิดขึ้นในอดีต ไม่สามารถทำร้าย จิตใจเราได้อีกต่อไป นึกถึงเมื่อใด ก็ไม่เจ็บปวดอีก และ ยังกลับได้บทเรียน ข้อคิดและคติธรรม เป็นสุขแท้ที่สามารถพบได้ในใจเราเอง..." พระไพศาล วิสาโล

#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่านนะจ๊ะ #อ่านหลายรอบ #ระดมสมองคิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา

#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ชีวิตสุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน

Dhamma together:วิธีให้อภัย

พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...

ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่าการให้อภัยนั้น ไม่ได้เป็นหลักประกันว่าจะป้องกันมิให้ใคร มาทำร้ายเราได้ แต่อย่างน้อยการให้อภัยก็ช่วย ให้เราไม่ทำร้ายจิตใจตนเอง (ด้วยการปล่อยให้ไฟ โทสะพยาบาทเผาลนจิตใจจนกินไม่ได้นอน ไม่หลับ) ขณะเดียวกันก็ทำให้เราไม่จองเวรกับเขา (คือตอบโต้เขาด้วยความรุนแรงทั้งโดยคำพูดและ การกระทำ) ซึ่งเท่ากับกระตุ้นเชื้อเชิญให้เขากลับมา จองเวรกับเราเกิดการโต้ตอบไปมาไม่จบไม่สิ้นจน หาความสุขสงบไม่ได้ทั้งสองฝ่าย

ทีนี้พูดถึงวิธีให้อภัยก็ต้องเริ่มต้นจาก

1. การมองเห็นโทษของความโกรธหรือผูกพยาบาทเห็นว่าความโกรธเผาผลาญใจเรา

อย่างไร ฉะนั้นจึงควรบรรเทาความโกรธไปจากจิตใจ แต่ไม่ใช่ทำด้วยการกดข่ม หากแต่อาศัย

ความเข้าใจที่ถูกต้อง

2. ควรพิจารณาต่อไปว่าอะไรทำให้เขาทำกับเราอย่างนั้น เขาอาจทำด้วยความเข้าใจผิดด้วย

ความไม่รู้ หรือเพราะต้องการแสดงอำนาจ การมองให้ลึกลงไปถึงปมปัญหาของเขา

(เช่นปัญหาในวัยเด็กหรือในขณะนี้) ก็ช่วยให้เราเข้าใจเขามากขึ้นความเข้าใจถึงที่มาของ

พฤติกรรมของเขาจะช่วยให้เราเห็นใจเขาได้มากขึ้น

3. นอกจากนั้นพระพุทธองค์ยังทรงแนะให้มองเห็นถึงความทุกข์ของเขาด้วยว่า เขาเคยผ่าน

ความทุกข์อะไรมาบ้างหรือความทุกข์ที่กำลังเกิดขึ้นกับเขาขณะนี้ รวมทั้งที่กำลังจะเกิด

ในอนาคต (จากพฤติกรรมของเขา) การเห็นความทุกข์เหล่านี้ของเขาก็จะช่วยให้เราโกรธ

เกลียดเขาน้อยลง

4. ข้อต่อมาคือมองให้เห็นถึงความดีของเขา ไม่ว่าความดีที่เคยทำกับเรา หรือความดีที่ทำกับ

ผู้อื่น(เช่นเพื่อนพ่อแม่หรือลูกหลานของเขา) การเห็นความดีของเขาก็จะทำให้เรามีอคติต่อ

เขาน้อยลงซึ่งช่วยให้ความโกรธเกลียดบรรเทาลง

5. ประการสุดท้ายคือแผ่เมตตาให้เขา ส่งความปรารถนาดีให้เขา ได้พบความสุขทั้งกาย

และใจ ได้รับความรักความอบอุ่น ปลอดพ้นจากภยันตรายทั้งปวง เป็นต้น

พระไพศาล วิสาโล