พระพุทธองค์ทรงชี้ทางแก่ผู้มาหา...มาฝึกกับพวกเราสิ...
[ให้ธรรมะเป็นเครื่องอบรมในการปฏิบัติอบรมจิต ในเบื้องต้น
ขอให้ทุกๆ ท่านตั้งใจนอบน้อมนมัสการ พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
ตั้งใจถึงพระองค์พร้อมทั้งพระธรรมและพระสงฆ์เป็นสรณะ
ตั้งใจสำรวมกายวาจาใจให้เป็นศีล ทำสมาธิในการอ่าน การฟัง คิด พิจารณาเพื่อให้ได้ปัญญาในธรรม]
<————————————————————————————————————————>
พุทธธรรมมองเห็นสิ่งทั้งหลายในรูปของส่วนประกอบต่าง ๆที่ มาประชุมกันเข้า ตัวตนแท้ ๆ
ของสิ่งทั้งหลายไม่มี เมื่อแยกส่วนต่าง ๆ ที่มาประกอบกันเข้านั้นออกไปให้หมดก็จะไม่พบตัวตนของสิ่ง
นั้นเหลืออยู่ ตัวอย่างง่าย ๆ ที่ยกขึ้นอ้างกันบ่อย ๆ คือ "รถ" เมื่อนำส่วนประกอบต่าง ๆ มาประกอบเข้าด้วย
กันตามแบบที่กำหนด ก็บัญญัติเรียกว่า "รถ" แต่ถ้าแยกส่วนประกอบทั้งหมดออกจากกัน ก็จะหาตัวตน
ของรถไม่ได้ มีแต่ส่วนประกอบทั้งหลายซึ่งมีชื่อเรียกต่าง ๆ กันจำเพาะแต่ละอย่างอยู่แล้ว คือ ตัวตนของ
รถมิได้มีอยู่ต่างหากจากส่วนปะกอบเหล่านั้น มีแต่เพียงคำบัญญัติว่า "รถ" สำหรับสภาพที่มารวมตัวกัน
เข้าของส่วนประกอบเหล่านั้น แม้ส่วนประกอบแต่ละอย่าง ๆ นั้นเองก็ปรากฏขึ้นโดยการรวมกันเข้าของ
ส่วนประกอบย่อย ๆ ต่อ ๆ ไปอีก และหาตัวตนที่แท้ไม่พบเช่นเดียวกัน เมื่อจะพูดว่า สิ่งทั้งหลายมีอยู่
ก็ต้องเข้าใจในความหมายว่า มีอยู่ในฐานะมีส่วนประกอบต่าง ๆ มาประชุมเข้าด้วยกันเมื่อมองเห็นสภาพ
ของสิ่งทั้งหลายในรูปของกรประชุมส่วนประกอบนี้
|
|
พุทธธรรมจึงต้องแสดงต่อไปว่า ส่วนประกอบต่าง ๆ เหล่านั้นเป็นอย่างไร มีอะไรบ้าง อย่างน้อยก็พอเป็นตัวอย่าง และโดยที่พุทธธรรม มีความเกี่ยวข้องเป็น พิเศษกับเรื่องชีวิต โดยเฉพาะในด้านจิตใจ การแสดงส่วนประกอบต่าง ๆ จึงต้องครอบคลุมทั้งวัตถุและ จิตใจ หรือทั้งรูปธรรมและนามธรรม และมักแยกแยะเป็นพิเศษ ในด้านจิตใจการแสดงส่วนประกอบต่างๆ นั้น ย่อมทำได้หลายแบบ สุดแต่วัตถุประสงค์จำเพาะของการแสดงแบบนั้น ๆ |
แต่ในที่นี้ จะแสดงแบบขันธ์ ๕ ซึ่งเป็นแบบที่นิยม |
ในพระสูตรโดยวิธิแบ่งแบบขันธ์ ๕ พุทธธรรมแยกแยะชีวิต
พร้อมทั้งองคาพยพทั้งหมดที่บัญญัติเรียกว่า สัตว์ บุคคล ฯลฯ
ออกเป็นส่วนประกอบต่างๆ 5 ประเภท
หรือ 5 หมวด เรียกทางธรรมว่า เบญจขันธ์ (Five Aggregates) คือ
1.รูป (Corporeality) ได้แก่ส่วนประกอบฝ่ายธรรมรูปทั้งหมด ร่างกายและพฤติกรรมทั้งหมดของ
ร่างกาย หรือ สสารและพลังงานฝ่ายวัตถุ พร้อมทั้งคุณสมบัติและพฤติการณ์ต่างๆของสสาร พลังงาน
เหล่านั้น
2. เวทนา (Feeling , Sensation) ได้แก่ความรู้สึกสุข ทุกข์ หรือ เฉยๆ ซึ่งเกิดจากผัสสะ ทางประสาท
ทั้ง 5 และทางใจ
3. สัญญา(Perception) ได้แก่ ความกำหนดได้หรือหมายรู้ คือกำหนดรู้ทางอาการเครื่องหมายลักษณะ
ต่างๆ อันเป็นเหตุให้จำอารมณ์(object)นั้นๆได้
4. สังขาร (Mental Formations , Volitional Activities) ได้แก่องค์ประกอบหรือคุณสมบัติต่างๆ
ของจิต ที่ปรุงแต่งจิตให้ดีหรือชั่ว หรือเป็นกลางๆ โดยมีเจตนาเป้นตัวนำ พูดง่ายๆว่า ความนึกคิดดีชั่ว
ต่างๆ เช่น ศรัทธา สติ หิริโอตัปปะ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ปัญญา โมหะ โทสะ โลภะ มานะ ทิฏฐิ
อิสสา มัจฉริยะ เป็นต้น เรียกรวมอย่างง่ายๆว่า เครื่องปรุงของจิต เครื่องปรุงของความคิด
หรือเครื่องปรุงของกรรม
5.วิญญาณ (Consciousness) ได้แก่ความรู้แจ้งทางอารมณ์ทางประสาททั้ง 5 และทางใจ คือ การเห็น
การได้ยิน การได้กลิ่น การรู้รส การรู้สัมผัสทางกายและการรู้อารมณ์ทางใจ...
พระพรหมคุณาภรณ์
(ป.อ.ปยุตฺโต)
หนังสือแผนที่ชีวิต
http://www.baanjomyut.com/pratripidok/09.html
ประโยชน์จากการศึกษาเรื่องขันธ์ ๕ เพื่อให้เข้าใจเรื่องของกายและใจว่าที่เชื่อและยึดว่าเป็นเรา
เป็นกายใจเราอันเดียวกันนั้น ที่แท้เป็นขันธ์ทั้งห้า มาประชุมรวมกัน
(เพราะมีเหตุปัจจัยให้มาประชุมรวมตัวกัน) ของรูปธรรมกับนามธรรม มิใช่สัตว์ตัวตนเราเขา
มิใช่กายใจอันเดียวกันไปหมด อย่างที่เคยเข้าใจกัน เมื่อเข้าใจความจริงของขันธ์ ๕ ก็จะเริ่มรู้เท่าทัน
ความจริงเกี่ยวกับตัวตนของตน เริ่มเข้าใจความเกี่ยวข้องของแต่ละกองขันธ์
เข้าใจเหตุปัจจัยระหว่างกันและกันของขันธ์ทั้ง ๕
เริ่มเข้าใจเกี่ยวกับทุกข์ กฏแห่งธรรมชาติ (กฏไตรลักษณ์)
เริ่มเข้าใจเกี่ยวกับกิเลส ตัณหา อุปาทาน ฯลฯ
ซึ่งเมื่อเกิดความเข้าใจและรู้แจ้งก็จะเกิดความเบื่อหน่าย
ละคลายในมายาทั้งหลายเหล่านี้ เข้าใจว่าเป็นเพียงกองรูป กองเวทนา กองสัญญา กองสังขาร
กองวิญญาณ ที่มาประชุมกันเพราะมีเหตุปัจจัย ฯลฯ ที่เป็นไปอย่างนั้นอย่างนี้อยู่ในแต่ละขณะๆ
ก็เพราะมีเหตุปัจจัยนั่นเอง ไม่ได้มีตัวมีตนแต่อย่างใด
www.buddhabucha.net/the-5-aggregates/
#อ่านแล้วแบ่งกันอ่านหลายๆท่าน #อ่านหลายรอบ #คิดหลายๆหน #ฝึกฝนปัญญา
#พัฒนาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน #จิตรู้เท่าทันสรรพสิ่ง #ฉลาดใช้ #ชีวิตดี
#เฉลียวคิด #ชีวิตจักสนุก #สุขสงบเย็น #เฉกเช่นพระนิพพาน
#indhamma #อยู่ในธรรม #ทบทวนธรรม
